پروفایل من
محمد علی جواهری شیرازی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
مجموعه قوانین و مقررات اصلاحات ارضی نویسنده: محمد علی جواهری شیرازی - ۱۳٩۱/٧/۱٢

تعریف اصلاحات ارضی:


در ادبیات جامعه شناسی توسعه روستایی تعاریف مختلفی از اصلاحات ارضی شده است برخی آن را به
معنای تقسیم مجدد زمین بین زارعین بی زمین و کم زمین می دانند و برخی دیگر آن را یک سلسله اقدامات
مکمل و پیوسته ای می دانندکه هدف آنها ایجاد تغییرات اساسی در کشاورزی اعم از مالکیت اراضی مزروعی،
نظامهای بهره برداری و شیوه های تولید، افزایش تولید و نتیجتاً افزایش درآمد و رفاه کشاورزان می باشد .
تعریف اخیر فراتر و گسترده تر از طرف اولی می باشد، ولی در این جزوه آموزشی منظور از اصلاحات ارضی
همان تقسیم مجدد زمین بین زارعین بی زمین و کم زمین می باشد.
2-1 )تعریف انواع اراضی:
بحث زمین و نظامهای بهره برداری در نیم قرن اخیر توسط جامعه شناسان و برخی کارشناسان
اقتصادی و اجتماعی در حد گسترده مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. تعریف و تفکیک اراضی از
ویژگیهای کاری آنان است. اما این امر (تعریف و...) بیشتر مرتبط با شرایط قبل از اجرای اصلاحات ارضی دهه 1340
می باشد. از آنجا که مقوله زمین بعد از اجرای اصلاحات ارضی و انقلاب اسلامی دچار تغییر و تحول شده و از نظر
حقوقی تقسیماتی در آن صورت گرفته لازم می دانیم به تفکیک و تعریف اراضی بپردازیم. در واقع اصلاح اراضی و
ایجاد نظامهای بهره برداری مطلوب نیاز مبرم به تعریف وتفکیک اراضی دارد. بطور کلی مطابق اسناد و مدارک
موجود اراضی را به انواع زیر می توان تقسیم نمود:
1) اراضی موات: -2-1
در کتب مرتبط با امور زمین از ارضی موات دو نوع تعریف به چشم می خورد:
-1 تعریف اراضی موات بر اساس قانون اصلاحات ارضی به شرح زیر:
اراضی موات زمین های بایری است که ملک اشخاص نمی باشد.
-2 تعریف ارضی موات بر اساس قوانین و مقررات واگذاری و احیاء ااضی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به شرح
زیر:
اراضی موات زمین هایی است که سابقه احیاء و بهره برداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است.
2)اراضی بایر قانون اصلاحات ارضی: -2-1
اراضی بایر اراضی است که در آن عملیات زراعی انجام نگرفته باشد و این اراضی قانوناً و عرفاً ملک اشخاص می
باشد.
3)جنگل و بیشه طبیعی: -2-1
به مجتمعی اطلاق می شود متشکل از عرصه و هوایی و مرکب از موجودات زنده از منشاء نباتی( درختچه، بوته،
نهال، علف، خزه) و حیوانی صرفنظر از درجه تکاملی آن که دست بشر در ایجاد و پرورش آن دخیل نبوده است.
4)مرتع: -2-1
زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو بوده
و با توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود. اراضی که آیش زراعتند ولو آنکه دارای پوشش نباتات علوفه ای
خودرو باشند مشمول تعریف مرتع نیستند. اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده می
شود.
٨
5) اراضی جنگلی: -2-1
به جنگل تکامل نیافته ای اطلاق می شود که به یکی از اشکال زیر باشد:
-1 تعداد کنده درخت یا نهال یا بوته جنگلی در هر هکتار آن جداگانه یا مجموعاً از یکصد اصله تجاوز نماید.
-2 درختان جنگلی به صورت پراکنده موجود باشد به نحوی که حجم آن در هر هکتار در شمال ایران (از
حوزه آستارا تا حوزه گیلداغی) کمتر از پنجاه متر مکعب و در سایر نقاط ایران کمتر از بیست مترمکعب
باشد.
اگر در اراضی بند 2 درخت شمشاد وجود داشته باشد و حجم درختان آن بیش از سی م تر مکعب در
هکتار جنگل شمشاد محسو ب می شود. بهره برداری از جنگلها و بیشه های طبیعی به عنوان ثروت
عمومی بر اساس قوانین و مقررات مربوطه در اختیار دولت است.
6-2-1 ) اراضی دایر:
اراضی دایر زمینهای احیاء شده ای است که مستمرا مورد بهره برداری است.
7-2-1 ) اراضی آیش:
زمینهای دایری است که به صورت متناوب طبق عرف محل برای دوره معین بدون کشت بماند.
8-2-1 ) اراضی و املاک خالصه:
دهات و اراضی یا املاکی که در طی تاریخ به اسم سلاطین و خوانین و دولتها معروف و مرسوم بوده و در دوران
معاصر تحت عنوان خالصه به این نام باقی مانده و یا به ثبت رسیده خالصه نام دارد. یکی از ویژگیهای اراضی
خالصه این است که با ظهور و انقراض سلسله ها به نسبت متنابهی افزایش یا کاهش می یافته و به قول
لمبتون... "تفسیرهای تازه سیاسی به از میان رفتن عده ای از املاک خالصه و به وجود آمدن خالصه های جدید
و قوانین مربوطه منجر می شده است" 1
9-2-1 ) املاک سلطنتی:
دهات و اراضی متعلق به خاندان پهلوی را املاک سلطنتی می گفتند، ازدیاد و تثبیت املاک سلطنتی در عهد
رضا خان به حد اعلای خود رسید. رضا خان با خلع ید از برخی مالکان تعداد آبادی های تحت اختیار خود را به
حدود 2100 ده در سال 1299 رسانید و بدین سان خودش را به صورت یکی از بزرگترین مالکان کشور درآورد.
شاه سابق در سال 1320 تحت تاثیر جو حاکم بر کشور با تقسیم اراضی و دهات پدرش میان 42 هزار نفر
تغییراتی در ساختار روستایی منطقه ایجاد کرد.
10-2-1 ) اراضی یا املاک موقوفه:
اراضی موقوفه اراضی است که به طور دائم از طریق قوانین تشیع به امور خیریه یا نهادهای مذهبی تعلق می
گیرد. این املاک به دو دسته قابل تقسیم است:
-1 وقف عام: که برای منفعت عام وقف می گردد مانند وقف خیریه.
-2 وقف خاص: که برای مقاصد خصوصی وقف می گردد مانند حق است فاده از زمین وقفی توسط یکی از
فرزندان خانواده
11-2-1 ) اراضی مستحدثه:
١- ا.س.لمبتون مالک و زارع در ایران، ترجمھ منوچھر امینی انتشارات علمی و فرھنگی چاپ سوم ١٣٣٩ - ص ۴٢۴
٩
اراضی است که در نتیجه خشک افتادن آب دریاها، دریاچه ها و تغییر بستر رودخانه ها یا خشک شدن تالاب
ایجاد شده باشد.
12-2-1 ) اراضی ساحلی:
اراضی ساحلی زمینهایی هستند که در مجاورت حریم دریا و دریاچه و یا اراضی مستحدثه قرار دارد 1
13-2-1 ) اراضی عمده مالکی یا اراضی مالکین بزرگ؛
املاکی که قبل از اجرای اصلاحات ارضی بین یک یا چند ده به صورت متغیر بوده و در اختیار مالکان عمده
قرار داشت موسوم به عمده مالکی یا اراضی مالکین بزرگ می باشد. تا قبل از اجرای اصلاحات ارضی املاک
متعلق به مالکان بزرگ 56 درصد کل اراضی کشور را تشکیل می داد. بزرگ مالکان از چهار گروه تشکیل می
شدند:
-1 وابستگان به خانواده سلطنتی و امرای لشکری و کشوری
-2 خوانین و قبایل مهم کشور
-3 بزرگان و علمای مذهبی
-4 تجار و بازرگانان که به سرمایه گذاری در زمین پرداخته بودند
اسناد و مدارک تاریخی نشان می دهد که بزرگ مالکی در ابتدا ناچیز بوده و به مرور زمان گسترش یافته است. 2
14-2-1 ) اراضی یا املاک قبیله ای:
این شل از اراضی در میان عشایر دیده می شود از لحاظ اداری این اراضی متعلق به رئیس طایفه و ایل می باشد اما
اعضای قبیله حق استفاده از اراضی را دارا می باشند اینگونه اراضی در برخی از نقاط ایران به چشم می خورد.
15-2-1 ) املاک مسلوب المنفعه:
1340 به دلیل بی آبی مفرط و سایر /10/ املاک مالکین و اشخاصی که در اجرای قانون اصلاحات ارضی مصوب 19
دلایل خشک و بی حاصل تشخیص داده شد و مشمول تقسیم نگردید موسوم به املاک مسلوب المنفعه می باشد .
این املاک قبل از اجرای اصلاحات ارضی دایر بوده ولی با اجرای قانون مزبور به استناد ماده 40 آئین نامه اصلاحات
1343 به همراه(توام) با اراضی بایر قانون اصلاحات ارضی در اختیار مالکان آن ق رار گرفت که /5/ ارضی مصوب 3
ظرف پنج سال برای آبادانی آن اقدام کنند و از سازمانهای ذیربط گواهی عمران دریافت دارند . در غیر این صورت
ملک از ید آنها خارج و در اختیار دولت قرار می گرفت آخرین مهلت برای عمران پایان شهریور 1354 بوده است. 3
:1367/5/ 16-2-1 ) اراضی بایر مجمع تشخیص مصلحت نظام اسلامی مصوب 25
اراضی است که قبلا سابقه احیاء و بهره برداری داشته و مالک بدون عذر موجه پنج سال متوالی آن را بلا کشت و
متروکه باقی گذاشته باشد. چنانچه مالکین اینگونه اراضی در یک فرصت یکساله به کشت اراضی یا عقد اجاره،
مزارعه یا فروش با سایر اشخاص اقدام ننمایند مدیریتهای امور اراضی برابر مقررات در اختیار واجدین شرایط قرار می
دهند.
17-2-1 ) اراضی مصادره ای:
١- مسائل اراضی و دھقانی، مجموعھ مقالات، انتشارات آگاه تھران ١٣۶١ ص ۴٢١
٢- باقر مومنی، مسئلھ اصلاحات ارضی و جنگ طبقاتی در ایران، انتشارات پیوند تھران ١٣۵٩ ،ص ٣٣ و ۴٢
٣- مجموعھ قوانین و مقررات اصلاحات ارضی، انتشارات وزارت تعاون و امور روستاھا ١٣۴۶ ص ٩٩ و ٣٢۶
١٠
اراضی مصادره ای، اراضی امرای لشکری و کشوری و اراضی وابستگان به رژیم سابق می باشد که بعد از انقلاب
اسلامی توسط دادگاههای انقلاب قانوناً مصادره گردید. بعد از انقلاب میزان 42859 هکتار توسط هیئتهای هفت نفره
واگذاری زمین به افراد بی زمین واگذار گردید. مابقی این اراضی با مساحت بیش از 100 هزار هکتار در حال حاضر
در اختیار بنیاد مستضعفان قرار دارد.
18-2-1 ) اراضی بند ج:
کلیه اراضی مالکین بزرگ بود که بعد از انقلاب اسلامی ایران به استناد لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و
59 قرار بود بر اساس عرف محل به /1/ 58 و 26 /12/ احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 11
کشاورزان بی زمین و کم زمین واگذار گردد. در این واگذاریها مقرر گردید 2 تا 3 برابر عرف محل در اخ تیار مالک
باقی بماند و بقیه به عنوان اراضی مازاد به کشاورزان فاقد زمین واگذار گردد . ضمناً در لایحه قانونی فوق اراضی
مصادره ای بند "ب" و "اراضی موات و مراتع" به عنوان اراضی بند "الف" مصوبه قانونی فوق منظور گردیده اند.
19-2-1 ) اراضی کشت موقت:
اراضی بایر و دایر مالکین که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان سال 1359 در مناطق غیر کردنشین و تا پایان
سال 1363 در مناطق کردنشین در اختیار غیر مالکین قرار گرفت و آنان تا سال 1365 به صورت موقت روی اراضی
1365 مجلس شورای اسلامی از طریق هیئتهای هفت نفره /8/ کشت و کار می کردند و سپس بر اساس مصوبه 8
واگذاری و احیاء اراضی به آنان به صورت بیع شرط واگذار گردید موسوم به اراضی کشت موقت است . مساحت این
اراضی که اکثراً دایر بود بالغ بر 850 هزار هکتار در سراسر کشور می باشد.
20-2-1 ) اراضی داخل و خارج محدوده:
اراضی را که تا شعاع 30 کیلومتری شهر قرار دارد اراضی داخل محدوده و اراضی را که بیش از شعاع 30 کیلومتری
شهر قرار دارد اراضی خارج از محدوده شهر می گویند.
3-1 ) زراعت: زراعت عبارتست از تولید محصول به وسیله عملیات زراعتی و باغداری
4-1 ) باغ میوه:
زمینی است که در آن درختان میوه یا مو به وسیله اشخاص غرس و تعداد درخت میوه یا مو در هر هکتار آن از
یکصد اصله کمتر نباشد و در مورد درختان خرما و زیتون تعداد درخت در هکتار از 50 اصله کمتر نباشد.
5-1 ) زارع:
زارع کسی است که مالک زمین نیست و با دارا بودن یک یا چند عامل زراعتی شخصاً و یا به کمک افراد خانواده
خود در زمین متعلق به مالک مستقیماً زراعت می کند ومقداری از محصول را به صورت نقدی یا جنسی به مالک
می دهد.
6-1 ) مالک:
مالک کسی است که دارای زمین باشد بدون آنکه شخصاً به کشاورزی اشتغال داشته باشد.
١١
فصل دوم
-2 مروری بر مطالعات پیشین و اقدامات انجام شده
1-2 ) نظام بهره برداری غالب قبل از اصلاحات اصلی:
منظور از نظام بهره برداری سازمان اجتماعی مرکب از عناصر به هم پیوسته ای است که با هویت و
مدیریتی واحد در ارتباط با شرایط طبیعی و اجتماعی محیط خود امکان تولید محصولات کشاورزی را فراهم
می سازد یا به عبارت دیگر نظام بهره برداری عبارتست از مجموعه قواعد و رویه ها و قراردادهای حقوقی که در
اثر آنها روابط و مناسبات زارعان و سهم بران در واحدهای بهره برداری قادر می گردند که بر تولیدات کشاورزی
دست یابند و سهمی از محصول را تصاحب نمایند. مانند نظام بهره برداری ارباب و رعیتی، اجاره داری، نیمه
کاری یا مناصفه کاری، بهره برداری دولتی و دهقانی، شرکتهای سهامی زراعی، تعاونیهای تولید روستایی و
کشت و صنعتهای خصوصی و...
در ایران غالبترین نظام بهره برداری قبل از اجرای اصلاحات ارضی دهه 1340 نظام بهره برداری سهم بری بود
که بیش از 80 درصد اراضی زراعی در قالب این نظام مورد بهره برداری قرار می گرفت مفهوم نظام بهره برداری
شیوه تولید ارباب و رعیتی، شیوه تولید مالک و ،« بنه » سهم بری با مفاهیم شیوه تولید تعاونی سنتی موسوم به
زراعی، شیوه تولید نظام بزرگ مالکی ایران، شیوه تولید استبداد شرقی و شیوه تولید آسیایی مترادف می باشد
این نظام بهره برداری دارای ویژگیهای زیر بود:
-1 این شیوه بیشتر در مناطق کم آب و حاشیه کویر معمول بوده است.
-2 این نوع واحد بهره برداری غالباً در مناطقی که نظام مالک و رعیتی وجود داشته مشاهده شده است.
کارکرد این شیوه تولید در جهت تامین بهتر و بیشتر منافع مالک بوده، اگر چه به علت سهم بری زارعین در
درآمد آنان نیز موثر بوده است. در این شیوه نظارت مالک یا نماینده اش سهل تر اعمال می شده، قابلیت کنترل
بهتر زارعان را داشته، امکان ایجاد رقابت بین واحدهای تولید گروهی فراهم بوده، مسئولیت مشترک اعضاء بنه
و مدیریت سربنه (متاثر از هدایت کلی مالک) زارعین را به کار بیشتر و مداوم وا می داشته و در مصرف آب
صرفه جویی می شده است. از کشت محصولات متنوع که جنبه خودمصرفی داشته جلوگیری می شده، به
خاطر تعویض هر ساله زمینها وابستگی زارع و زمین را کم می کرده، لذا مالک همواره مدافع این شیوه بوده و
در نقاطی که این نوع واحد بهره برداری معمول بوده است مالک در تقویت و تحکیم آن می کوشید و چه بسا با
تامین آب زراعی و به زیر کشت بردن اراضی زراعی جدید این شیوه را برمی گزیده است.
-3 در این واحد بهره برداری جز نیروی کار هیچ عامل دیگری از تولید اشتراکی نبوده است . زمین و آب از
مالک، گاو از گاوبند، مالک و یا برخی از زارعین (عامل شخم معمولاً یک پنجم محصول را نصیب صاحبان
می نموده است)، بذر از مالک یا زارعین، نیروی کار به صورت مشترک و بر اساس تقسیم کار اعضاء در
واحد تولید گروهی.
-4 زمین واحد هیچگاه برای سالهای متوالی در اختیار واحد بهره برداری گروهی نبوده است زمین هر واحد در
ابتدای سال زراعی بر اساس پشک یا قرعه تعیین می شده است.
-5 انتخاب اعضاء بنه با سربنه یا سالار یا سرپرست واحد بهره برداری گروهی بوده که نامبرده خود منصوب
مالک و تحت حمایت او بوده است. از آنجا که این افراد از بین روستائیان مسن و با تجربه و گوش به فرمان
انتخاب می شدند لذا اعمال مدیریت مشکل عمده ای نداشته است.
-6 نوع کار و وظیفه هر یک از اعضاء واحد بهره برداری را سربنه یا سالار تعیین می کرده است.
١٢
-7 سرمایه گذاری ثابت و جاری واحد بهره برداری به عهده مالک یا نماینده او بوده است. لذا موافقت و تراضی
اعضاء بنه در انجام هزینه های بنه نقشی نداشته و عدم آن وقفه در کار واحد بهره برداری ایجاد نمی کرده
است.
-8 تامین آب و توزیع آن با مالک بوده و در مواقع لزوم از زارعان بیگاری می گرفته است.
-9 مساحت زمین هر واحد بهره برداری و تعداد اعضاء آن در یک روستا معمولاً برابر بوده است نوبت آب هم
به همین روال برابر بوده است، لذا امکان مقایسه عملکرد آنان وجود داشته است.
-10 نوع کشت، محل کشت، مقدار کشت هر محصول توسط مالک تعیین و به هر یک از مس ئولان واحدها
(سربنه یا سالار و...) ابلاغ می شده است. بنابراین اعضاء بنه ملزم به کشت محصول خاصی در قسمتی از
زمین خود بوده اند به نحوی که همه واحدها در یک قسمت از اراضی روستا مثلاً گندم یا چغندر را می
کاشته اند.
-11 هر یک از اعضاء واحد بهره برداری در هر زمان از سال می توانست واحد را ترک نموده و سهم خود را به
دیگری یا به اعضاء واحد بفروشد. خروج یکی از اعضاء موجب وقفه در کار واحد بهره برداری نمی گردید.
-12 توزیع و تسهیم محصولات مصرفی مثل گندم و جو به صورت جنسی سر خرمن انجام می شده است. لاکن
سهم اعضای بنه از سایر محصولات مثل پنبه، چغندر قند و یا سایر محصولات تجاری پس از حمل و
فروش محصول همه واحدها توسط یا زیر نظر مالک، سهم هزینه به صورت نقدی محاسبه و توزیع می
گردید لذا مشکلات مربوط به حمل و نقل و فروش نه تنها برای اعضاء واحد بهره برداری بلکه برای خود
واحدهای مزبور نیز وجود نداشت. 1
این نوع واحد بهره برداری هم در اراضی اربابی، اراضی موقوفه و اراضی خالصه تا قبل از اجرای اصلاحات
ارضی دهه 1340 وجود داشت.
2-2 ) املاک خالصه:
همانطور که قبلاً گفتیم املاک خالصه املاکی بود که مالکیت آن در اختیار دولت قرار داشت. مبدا پیدایش آن
در ایران به زمان تشکیل دولتها (دولتهای منطقه ای و مرکزی) بر می گردد و این املاک به شرح زیر قابل تقسیم
است:
1) خالصجات تیولی:
این نوع خالصجات از طرف حکومت (پادشاه) به استانداران، فرماندارن، حکام نظامی و سایر اشخاص خاص در
مقابل دریافت وجوهی به عنوان مالیات و تهیه سرباز برای مدتی معین یا تمام عمر و گاهی به صورت موروثی
واگذار می شده است.
2) خالصجات انتقالی:
خالصجات انتقالی املاکی بود که اکثرا از طرف دیوان با حق انتقال به اشخاص واگذار می گردید.
3) خالصجات دیوانی:
خالصجاتی بود که در تصرف کامل دیوان قرار داشت و در سالهای اول مشروطیت بعضی از این خالصه ها به
اشخاص فروخته شد و این امر بیشتر در کرمان که اراضی خالصه وسیعی در آن وجود داشت صورت گرفته،
علاوه بر کرمان نواحی مهمی که در آنها املاک خالصه وجود داشت عبارت بودند از سیستان و بلوچستان و
خوزستان و بعضی از نواحی مرزی آذربایجان.
در سال 1306 مقداری از املاک خالصه در سیستان و بلوچستان و خوزستان به منظور بسط و گسترش
مالکیتهای رعیتی فروخته شد. در مهرماه 1310 قانونی به نام قانون راجع به مستغلات انتقالی از تصویب
گذشت که طبق آن اشخاص می توانستند خالصه های انتقالی را خریداری نمایند.
١-حسین اصلاحی، برسی عوامل موثر بر تغییر و تحول ارضی و واحدھای بھره برداری زراعی در ایران پایان نامھ کارشناسی ارشد جامعھ شناسی، دانشکده ادبیات
١٣٨- و علوم انسانی دانشگاه اصفھان خرداد ١٣٧٨ صفحھ ١٣٧
١٣
در دی ماه 1312 قانون دیگری به نام قانون راجع به فروش خالصجات و عرصه های فلاحتی و صنعتی از
مجلس گذشت که به دولت وقت اجازه می داد به استثنای حوزه تهران، در مناطقی که دولت صلاح بداند
خالصجات را به فروش برساند.
در آبان ماه 1316 قانون اجازه فروش خالصجات اطراف تهران نیزار تصویب گذشت، سیاست فروش خالصجات
به اشخاص علاوه بر تحصیل درآمد برای دولت در پاره ای از موارد به قصد اسکان عشایر بود از جمله در تیر ماه
1311 قانون فروش املاک واقع در اطراف پل ذهاب برای ده نشین کردن طوایف آن حدود. در مهر ماه همان
سال قانون اجازه واگذاری خالصجات واقع در لرستان برای ده نشین کردن افراد و مجددا در دی ماه همان سال
قانون اجازه واگذاری مراتع و اراضی دولتی واقع در آذربایجان به خوانین و افراد شاهسون در اجرای سیاست
اسکان عشایر از تصویب گذشت.
3-2 ) تقسیم و فروش املاک خالصه:
اگر هدف اصلاحات ارضی را در درجه اول تقسیم زمین و از بین بردن نفوذ مالکان بدانیم اولین تجربه در این
زمینه در دوران سلطنت رضا شاه به مرحله عمل در آمده، سیاست تضعیف قدرت بزرگ مالکان از طریق
جابجایی آملاک آنان، سیاست اسکان عشایر و طوایف و تقسیم و فروش املاک خالصه بین کشاورزان اولین بار
در خوزستان و سپس در سیستان که دو مرکز مهم املاک خالصه به شمار می رفت تحقق یافت . به موجب
قانون مصوب فروردین 1306 و قانون مصوب فروردین 1314 و آئین نامه اجرایی مربوطه مصوب آبان ماه 1336
فروش و انتقال املاک خالصه در خوزستان به مرحله عمل درآمد و اجازه فروش خالصجات سیستان بر اساس
تصویبنامه مصوب خرداد ماه 1316 داده شده قدم اساسی تر در زمینه تقسیم اراضی خالصه از سال 1325
برداشته شد که مقدمات فروش و تقسیم املاک خالصه در سطح وسیعتری بین زارعین فراهم گردید
1325 ) در سال 1331 خالصجات از وزارت دارایی به وزارت کشاورزی /8/ 1325 و 12 /4/ (تصویبنامه مورخ 15
انتقال یافت و اداره آن به عهده بنگاه خالصجات گذاشته شد. درسال 1334 مجددا قانون فروش خالصجات به
تصویب رسید و بدین ترتیب قسمت اعظم املاک خالصه تحت یک برنامه خاص از مالکیت دولت خارج و بین
زارعینی که در همین اراضی به کشاورزی اشتغال داشتند تقسیم گردید و اولین مرحله از انتقال مالکیتهای
بزرگ به مالکیتهای کوچک تحقق یافت. 1
4-2 ) اجرای اصلاحات ارضی در ایران:
قبلاً گفتیم که در ادبیات جامعه شناسی توسعه روستایی یکی از تعاریف اصلاحات ارضی توزیع مجدد زمین بین
زارعین بی زمین وکم زمین می باشد.
جامعه شناسان و کارشناسان اقتصادی این پدیده را معلول عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی قلمداد
کرده اند. مصطفی ازکیا ضمن اینکه اصلاحات ارضی را در رابطه مستقیم با گسترش سرمایه داری خارجی و
دستیاران داخلی شان در بخش کشاورزی می داند مسائل اقتصادی داخلی و خشونتهای سیاسی بعد از انقلاب
مشروطه را در اجرای این پدیده دخیل می داند. او ضمن اشاره به جنبش های سیاسی اجتماعی چپگرا می
گوید:
طی سالهای 1339 و 1340 رژیم شاه با مسائل اقتصادی داخلی نظیر هزینه های زیاد دولتی، کمبود ارز ...»
خارجی و خشمنتهای سیاسی مواجه گردید. هنگامی که کندی(رئیس جمهور دولت وقت آمریکا) روی کار آمد
روشن ساخت که اگر رژیم شاه می خواهد زنده بماند باید به پاره ای از اصلاحات داخلی دست بزند.
پاسخ شاه به فشار

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
elettaria cardamomum (۱) آئین نامه اجرائی ماده 50 قانون آب و نحوه ملی شدن آ (۱) آتش‌سوزی (۱) آلودگی صوتی (۱) آلودگی هوا (۱) آیین دادرسی (۱) اثر بر روی درختان و گیاهان : (۱) اثرات باران های اسیدی (۱) اختلال سازمانی (۱) اراضی (۱) اراضی کشاورزی (۱) اطلاعات خواص دارویی (۱) اهواز (۱) بابونه chamomile (۱) باغها (۱) برآورد قیمت (۱) براورد خسارت (۱) بند (ج)ماده 155 (۱) بهداشت فردی و عمومی (۱) بیابان زایی (۱) بیابانزایی (۱) تراکتور (۱) جفظ کاربری (۱) دستور العمل اجرایی ماده 3 قانون حفاظت و بهره بردا (۱) راهنمای کشت (۱) عملکرد (۱) عناب (۱) قانون (۱) قانون آب (۱) قانون توزیع عادلانه آب (۱) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع (۱) قانون مدنی (۱) قلمه زنی (۱) قوانین و آئین نامه ها (۱) قوانین و مقررات اصلاحات ارضی (۱) قیمت گذاری اراضی (۱) گزنه (۱) گیاهان دارویی (۱) گیاهان مرتعی (۱) مالچ (۱) مدیریت پایدار علفهای هرز (۱) معاد (۱) منابع طبیعی (۱) موات (۱) نقشه برداری (۱) هل (۱) کاربری اراضی (۱) کارشناسان رسمی دادگستری (۱) کارشناسی (۱) یونجه (۱)
دوستان من